آیا لازم است عادات خود را تغییر دهیم ؟
پاسخ به این سوال شاید مشکل باشد . من فکر میکنم آنچه در خصوص عادات اهمیت دارند این است که از حوزه خود آگاه ما در آمده و در محدوده ناخودآگاه قرار میگیرند . بسیاری از رفتارهای ناخوداگاه ما خصوصا آنهایی که در واکنش ما در برابر یک محرک بیرونی پاسخ میدهند بسیار با ارزشند و موجب حفظ سلامت و جان ما میشوند . مثل عاداتی که در هنگام رانندگی داریم . اگر بنا باشد که تعویض دنده یا ترمز و کلاج گیری با تدبر و تعقل صورت گیرد میتواند آثار جبران ناپذیری به دنبال داشته باشد . اما مواردی هم هست که غیر ارادی انجام دادن آنها موجب غبن و پشیمانی است . احتمالا شما هم با من هم عقیده اید که این موارد را باید شناسایی و تغییر دهیم .
البته این احتمال هم هست که ایجاد عادتی جدید با ترک عادتی قدیمی صورت گیرد و یا به عبارتی عادتی دیگر گریبان ما را بگیرد ولی مادامی که در صدد تغییر عادات هستیم همین هم جای شکر دارد .

عادت چرا و به چه علت؟!


مسألة مهم در ترک عادت‌ها، شناسایی علل به وجود آورندة عادت‌ است. به طور مثال بسیاری از مردم می‌دانند که مصرف سیگار و اعتیاد به موادمخدر برای آن‌ها زیان‌بار است، اما در ترک آن ناموفق‌اند. در اصل، علت این عدم موفقیت، چیزی نیست جز عدم توجه به علل زمینه‌ساز بروز این عادت‌ها و این علل هم بسیار متفاوت‌اند: استرس، تفریح، فشار همسالان (Peer Pressure)، فقر، بیکاری و… تازه این علل زمینه‌ای هم از یک فرد تا فرد دیگر تفاوت می‌کند و نمی‌توان یک علت مشترک را برای همة افراد به عنوان علت تداوم عادت‌های بد عنوان کرد.

یکی از علل عادت‌های پرخطر، نیاز به مقبولیت و پذیرش اجتماعی است. زمانی که این حس (پذیرش اجتماعی) در فرد وجود نداشته باشد، او برای مقابله با استرس‌های ناشی از آن به عادت‌های نامطلوب و مضر روی می‌آورد. این عادت‌ها هم از فردی تا فرد دیگر متغیر است.
به طور مثال ممکن است فردی در مقابله با عدم پذیرش اطرافیان، به سیگار روی بیاورد، اما دیگری استرس بیشتری را متحمل شود و به سمت موادمخدر کشیده شود.
مسألة مشترک برای تمام این افراد حس تعلق و وابستگی است که یک حس اساسی محسوب می‌شود. در واقع ما انسان‌ها خود را جزئی از یک ساختار اجتماعی بزرگ می‌پنداریم و اگر یک رفتار به عنوان یک رفتار پسندیدة اجتماعی شناخته شود، کنار گذاشتن آن برایمان بسیار سخت می‌شود.
عکس این موضوع هم صحیح است. یعنی اگر رفتاری باعث جدا شدن و عدم پذیرش ما توسط جامعة اطراف شود، تلاش خواهیم کرد که آن عادت را از خودمان دور کنیم. پس بسیاری از عادت‌های ما برای کسب محبوبیت و مقبولیت اجتماعی به وجود می‌آیند، اما آیا واقعا این عادت‌ها برای ما مقبولیت اجتماعی را به ارمغان می‌آورند؟
نکته ای که نباید از دیده ما پنهان بماند رفتار ما در برابر دیگران و اثر آن بر ایجاد عادات آنها است . این مقبولیت اجتماعی خواست دیگری از ماست و ما با کم توجهی یا بی توجهی موجبات رفتارهای خطر ناک و عادات نامناسب را فراهم میکنیم .
تعداد قابل توجه جوانان ما که در اثر بی دقتی ما به نیازهای روحی آنان در خصوص مقبولیت اجتماعی به دام اعتیاد و عادات رفتاری نامناسب افتاده اند ، قابل انکار نیست .

چگونه یك عادت بد را ازبین ببریم؟

آیا در مورد از بین بردن این عادت جدی هستید؟ چرا كه برای تغییر یك عادت شما نیازمند صرف وقت ، انرژی زیاد و تعهدی محكم هستید.
تغییر عادت یك روند است، لذا شما بایستی روند تغییر را روزانه تحت محاسبه و مراقبه داشته باشید.
تمامی افكار، احساسات و رفتارهایی را كه در طی این مسیر اتفاق می افتد را یادداشت نمائید.
افكار، احساسات و رفتارهای نوشته شده را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار دهید. آگاهی تان را نسبت به این عادت بالا ببرید. این عادت چه فایده هایی برای شما دارد؟! آیا آن یك راه مقابله با ملال، اضطراب، استرس و خشم است؟
راجع به عادت جایگزین فكر كنید، آیا آن می تواند به صورت مثبت تری با این احساسات یا موقعیت ها مقابله كند؟ رفتاری كه فكر می كنید مناسب است را انتخاب كرده و آن را تمرین كنید.
هر زمان خود را در حال انجام آن عادت دیدید، در هر موقعیتی خود را متوقف ساخته و رفتار جدید را انجام دهید.
رفتار جدید را می توانید هفته ای یك بار انجام داده و به مرور دفعات تكرر را افزایش دهید.
پشتیبانی دیگران را درخواست كنید، به آنها بگوئید كه در حال كار كردن بر روی عادت جدید هستید، و نوع كمكی را كه نیاز دارید به آنها بگوئید.
در هر صورت میبایست رفتارها و حتی افکار خود را مورد مشاهده و کنترل قرار دهیم . بصورت اتوماتیک بسیاری از رفتارهای ما بی ارزشی خود را نشان خواهد داد و از تکرار آنها دست بر میداریم .
یکی از خطر ناکترین عادتها که موجب ایجاد عادات دیگر میشود ، تنبلی است . این عادت ریشه بسیاری از رفتارهای دیگر ماست . من توصیه اکید دارم که به هر طریقی خود را از این عادت برهانیم تا مقدمات آزادی از دیگر عادات فراهم شود .