در آیاتی از قرآن مجید آمده‌، گناهانی قابل عفو و بخشش است که انسان از روی جهالت و نادانی انجام داده باشد، آیا گناهی که انسان از روی علم و عمد انجام می‌دهد، بخشیدنی نیست و توبه از آن پذیرفته نمی‌شود؟

از جمله نعمت‌های بزرگی که خداوند به بندگان خود عطا فرموده‌، نعمت توبه است‌. انسان می‌تواند به وسیلة توبه‌، گناه را پاک کند و خود را که به وسیلة گناه از مقام قرب الهی دور شده به او نزدیک نماید؛ هر نوع گناه‌، حتّی شرک که از بزرگ‌ترین گناهان است‌، به وسیلة توبه قابل بخشش است‌.

در آیة 17 سورة نسأ:"إِنَّمَا التَّوْبَة‌ُ عَلَی اللَّه‌ِ لِلَّذِین‌َ یَعْمَلُون‌َ السُّوَّءَ بِجَهَـَـلَة‌ٍ ثُم‌َّ یَتُوبُون‌َ مِن قَرِیب‌ٍ؛(نسأ،17) پذیرش توبه از سوی خدا، تنها برای کسانی است که کار بدی رااز روی جهالت انجام می‌دهند، سپس زود توبه می‌کنند." مراد از جهل‌، طغیان غرایز نفسانی و بی‌توجّهی به زشتی کار در وقت انجام گناه است‌؛ توضیح آن‌که انسان هنگام طغیان یکی از غرایز نفسانی‌، مانند غریزه شهوت یا غضب‌، نیروی عقل او ضعیف می‌شود، چنان چه علی‌7 می‌فرماید:"وَ کَم‌ْ من عقل‌ٍ اسیرٍ عند هوی امیر؛(نهج البلاغه‌، حکمت ؟) چه بسیار عقلی که اسیر و مغلوب هوای نفس است که فرمان‌روایی را به عهده گرفته‌." غریزه انسان‌، هنگام طغیان باآن که علم دارد این عمل گناه است و عمدی هم آن را انجام می‌دهد، لیکن در واقع به پیامدهای بدی که در دنیا و آخرت متوجّه گناه‌کار می‌شود، جاهل است‌.
اگر توجه داشت هرگز مرتکب آن معصیت نمی‌شد، در آن هنگام‌، عقل زشتی و پیامدهای بد گناه را درک نمی‌کند، خوب را از بد و حق را ازباطل‌، تشخیص نمی‌دهد. علاّمه طباطبایی‌1 فرموده‌اند:شاهد بر این که مراد از جهالت در آیه انجام عمل است‌، از روی طغیان غریزه و غلبه یکی از تمایلات نفسانی‌، آن است که انسان پس از انجام گناه که قدرت هوای نفس کاسته می‌شود و نیروی غضب یا شهوت از بین می‌رود، اغلب از انجام گناه پشیمان می‌شود و به زشتی عمل آگاه می‌گردد، امّا اگر گناه بر اثر چنین جهالتی نباشد، بلکه از روی انکار حکم پروردگار و عناد و دشمنی و بدطینتی و ناپاکی ذاتی که فرد به آن مبتلا است انجام گیرد؛ در این صورت‌، انسان به دنبال گناه پشیمان نمی‌شود و این نوع گناه بخشیدنی نیست‌، مگر این که همان فرد سرکش و معاند دست از سرکشی و لجاجت خود بردارد و به سوی حق توبه کند و در این صورت نیز ثابت می‌شود که عناد و سرکشی او از روی جهالت بوده است‌.(المیزان‌، علامه طباطبایی‌؛، ج 4، ص 256، نشر دارالکتب الاسلامیة / تفسیر نمونه‌، آیت اللّه مکارم شیرازی و دیگران‌، ج 3، ص 349)
امام سجاد7 در دعای ابوحمزه به درگاه الهی عرض می‌کند:"خدایا!هنگامی که به معصیت تو پرداختم‌، اقدام به گناه از راه انکار خداوندیت نکردم و نه به خاطر سبک شمردن امر تو گناه را مرتکب شدم و نه مجازات تو را کم اهمیّت گرفتم و نسبت به آن بی اعتنا بودم‌، بلکه خطایی بود که در برابر من قرار گرفت و نفس اماره‌، حق را به من مشتبه کرد و هوا و هوس برمن چیره شد و مرا به گناه وادار نمود."(مفاتیح الجنان‌، شیخ عباس قمی‌، دعای ابوحمزه‌.)
بنابراین از نظر آیات قرآن کریم‌، همیشه راه بازگشت و توبه به سوی خداوند متعال به روی بندگان باز است‌. قرآن کریم این کتاب نویدبخش رحمت‌، به همة مؤمنان فرمان توبه می‌دهد و می‌فرماید:"یَـََّأَیُّهَا الَّذِین‌َ ءَامَنُواْ تُوبُوَّاْ إِلَی اللَّه‌ِ تَوْبَة‌ً نَّصُوحًا عَسَی‌َ رَبُّکُم‌ْ أَن یُکَفِّرَ عَنکُم‌ْ سَیِّ ؟‹َاتِکُم‌ْ وَ یُدْخِلَکُم‌ْ جَنَّـَت‌ٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الاْ ؟َنْهَـَرُ؛ (تحریم‌، 8) ای کسانی که ایمان آورده‌اید!به سوی خدا باز گردید، توبه کنید، توبه‌ای خالص و بی‌شائبه‌، امید است ]با این کار[ پروردگارتان گناهانتان را ببخشد و شما را در باغ‌هایی از بهشت که نهرها از زیر درختانش جاری است‌، داخل کند."(ر.ک‌:اخلاق در قرآن‌، آیة‌الله مکارم شیرازی و دیگران‌، ج 1، ص 217ـ234، مدرسة الامام امیرالمؤمنین علی‌7 / مراحل اخلاق در قرآن‌، آیة‌الله جوادی آملی‌، ج 11، ص 156، مرکز نشر اسرأ.(